Dieta na wysoki cholesterol – co jeść, czego unikać i jadłospis
Na poziom cholesterolu LDL najmocniej wpływają tłuszcze nasycone i trans, a obniżać go pomagają błonnik rozpuszczalny, sterole roślinne i tłuszcze nienasycone. Oto jak przełożyć to na talerz.
Dieta dash w cateringu Porównaj oferty
W skrócie
- Ogranicz tłuszcze nasycone: tłuste mięso, wędliny, masło i tłuste sery.
- Codziennie jedz produkty z błonnikiem rozpuszczalnym: owies, strączki, owoce.
- Ryby dwa razy w tygodniu, oliwa i orzechy zamiast tłuszczów zwierzęcych.
- Dieta wspiera leczenie – o lekach decyduje lekarz.
Co podnosi, a co obniża cholesterol
Cholesterol LDL odkłada się w ścianach naczyń, dlatego jego obniżenie zmniejsza ryzyko zawału i udaru. U większości osób bardziej niż cholesterol z jedzenia podnoszą go tłuszcze nasycone i trans.
Obniżać LDL pomagają: błonnik rozpuszczalny (np. beta-glukany z owsa i jęczmienia – ok. 3 g dziennie), sterole i stanole roślinne (ok. 2 g dziennie, np. w specjalnych margarynach i jogurtach), zastąpienie tłuszczów zwierzęcych olejami roślinnymi oraz redukcja masy ciała przy nadwadze.
Co jeść – tabela produktów
| Grupa | Wybieraj | Ograniczaj |
|---|---|---|
| Mięso i ryby | drób bez skóry, ryby (zwłaszcza tłuste morskie), strączki zamiast części mięsa | tłuste mięsa, wędliny, kiełbasy, podroby |
| Nabiał | chudy twaróg, jogurt naturalny, mleko 0,5–2% | tłuste sery, śmietana, masło w dużych ilościach |
| Tłuszcze | oliwa, olej rzepakowy, orzechy, siemię lniane | smalec, masło, tłuszcz kokosowy i palmowy, twarde margaryny |
| Zboża | płatki owsiane, kasza jęczmienna, pieczywo pełnoziarniste | słodkie wypieki, ciastka, biszkopty |
| Warzywa i owoce | wszystkie – zwłaszcza strączki, jabłka, cytrusy, owoce jagodowe | frytki i warzywa smażone w głębokim tłuszczu |
| Przekąski | orzechy, owoce, warzywa z hummusem | chipsy, słone przekąski, fast food |
Jajka a cholesterol
Dla większości zdrowych osób jedno jajko dziennie w ramach zbilansowanej diety nie zwiększa istotnie ryzyka chorób serca. Inaczej bywa przy rodzinnej hipercholesterolemii i cukrzycy – wtedy ilość jaj warto ustalić z lekarzem lub dietetykiem.
Jadłospis na cholesterol na 7 dni
Jadłospis ma ok. 1800 kcal dziennie, bez wędlin, boczku i tłustych serów. Gramatury i lista zakupów są wyliczone z bazy produktów – wartości są przybliżone.
Dzień 1 – 1791 kcal
Śniadanie 454 kcal
Kanapki z pastą z awokado i pestkami dyni
chleb żytni razowy 90 g, awokado 90 g, pomidor 130 g, pestki dyni 15 g
Awokado rozgnieć, posmaruj chleb i posyp uprażonymi pestkami.
II śniadanie 180 kcal
Jogurt z granolą
jogurt naturalny 2% 150 g, granola 20 g
Obiad 625 kcal
Łosoś z pieca z ziemniakami i brokułami
łosoś 150 g, ziemniaki 290 g, brokuł 170 g, oliwa z oliwek 5 g
Łososia piecz 15 minut w 200°C; brokuły ugotuj na parze.
Podwieczorek 167 kcal
Wafle ryżowe z masłem orzechowym
wafle ryżowe 20 g, masło orzechowe 15 g
Kolacja 365 kcal
Jajka na miękko z bułką i ogórkiem
jajka 2 szt., bułka pszenna 60 g, ogórek 80 g, masło 5 g
Bilans dnia: 1791 kcal · białko 86 g · tłuszcze 79 g · węglowodany 193 g
Dzień 2 – 1780 kcal
Śniadanie 447 kcal
Bułka z twarożkiem i pomidorem bez skórki
bułka pszenna 95 g, twaróg półtłusty 110 g, jogurt naturalny 2% 40 g, pomidor 110 g
Twaróg wymieszaj z jogurtem; pomidor sparz i obierz ze skórki.
II śniadanie 179 kcal
Banan z jogurtem
banan 120 g, jogurt naturalny 2% 120 g
Obiad 610 kcal
Kurczak w ziołach z ryżem brązowym i fasolką
pierś z kurczaka 170 g, ryż brązowy 85 g, fasolka szparagowa 180 g, oliwa z oliwek 10 g
Kurczaka obsmaż na oliwie z ziołami; fasolkę ugotuj al dente.
Podwieczorek 184 kcal
Jogurt naturalny z siemieniem i jabłkiem
jogurt naturalny 2% 140 g, siemię lniane mielone 10 g, jabłko 90 g
Jabłko pokrój w kostkę, wymieszaj z jogurtem i siemieniem.
Kolacja 360 kcal
Twarożek z bułką pszenną i pomidorem
twaróg półtłusty 100 g, jogurt naturalny 2% 40 g, bułka pszenna 70 g, pomidor 80 g
Bilans dnia: 1780 kcal · białko 118 g · tłuszcze 42 g · węglowodany 245 g
Dzień 3 – 1782 kcal
Śniadanie 458 kcal
Owsianka z bananem
płatki owsiane 55 g, mleko 2% 290 ml, banan 120 g
Płatki gotuj na mleku do miękkości, dodaj rozgniecionego banana.
II śniadanie 179 kcal
Pieczone jabłko z twarożkiem
jabłko 190 g, twaróg półtłusty 60 g
Jabłko upiecz i podaj z twarożkiem rozgniecionym z cynamonem.
Obiad 611 kcal
Dorsz z kaszą gryczaną i warzywami z parowaru
dorsz 200 g, kasza gryczana 85 g, marchew 120 g, cukinia 180 g, oliwa z oliwek 10 g
Dorsza i warzywa gotuj na parze; kaszę ugotuj na sypko.
Podwieczorek 178 kcal
Kefir z borówkami
kefir 260 ml, borówki 85 g
Kolacja 356 kcal
Kurczak gotowany z ryżem i marchewką
pierś z kurczaka 100 g, ryż biały 50 g, marchew 100 g, oliwa z oliwek 5 g
Bilans dnia: 1782 kcal · białko 113 g · tłuszcze 40 g · węglowodany 253 g
Dzień 4 – 1790 kcal
Śniadanie 449 kcal
Owsianka z jabłkiem i orzechami
płatki owsiane 55 g, mleko 2% 220 ml, jabłko 130 g, orzechy włoskie 10 g
Płatki ugotuj na mleku, dodaj starte jabłko i posiekane orzechy.
II śniadanie 177 kcal
Kefir z bananem
kefir 230 ml, banan 70 g
Zmiksuj kefir z bananem.
Obiad 612 kcal
Pstrąg pieczony z ziemniakami i kapustą kiszoną
pstrąg 220 g, ziemniaki 300 g, kapusta kiszona 150 g, oliwa z oliwek 10 g
Pstrąga piecz 20 minut z cytryną; kapustę wymieszaj z oliwą.
Podwieczorek 183 kcal
Hummus z marchewką i papryką
hummus 50 g, marchew 80 g, papryka 80 g
Warzywa pokrój w słupki do maczania.
Kolacja 369 kcal
Sałatka z kurczakiem, awokado i pestkami dyni
pierś z kurczaka 85 g, awokado 50 g, mix sałat 70 g, pomidor 85 g, pestki dyni 10 g, oliwa z oliwek 5 g, chleb żytni razowy 35 g
Kurczaka upiecz, pokrój i wymieszaj z warzywami; pieczywo podaj obok.
Bilans dnia: 1790 kcal · białko 106 g · tłuszcze 70 g · węglowodany 194 g
Dzień 5 – 1796 kcal
Śniadanie 475 kcal
Jajecznica ze szpinakiem i pomidorem z chlebem żytnim
jajka 3 szt., masło 5 g, szpinak 65 g, pomidor 130 g, chleb żytni razowy 75 g
Szpinak podsmaż na maśle, dodaj jajka; pomidor podaj obok.
II śniadanie 167 kcal
Wafle ryżowe z masłem orzechowym
wafle ryżowe 20 g, masło orzechowe 15 g
Obiad 608 kcal
Polędwiczka wieprzowa z kaszą pęczak i burakami
polędwiczka wieprzowa 170 g, kasza pęczak 75 g, burak 180 g, oliwa z oliwek 10 g
Polędwiczkę obsmaż i dopiecz; buraki upiecz w folii.
Podwieczorek 178 kcal
Gruszka i migdały
gruszka 160 g, migdały 15 g
Kolacja 368 kcal
Kanapki z pastą z makreli i ogórkiem
chleb żytni razowy 85 g, makrela wędzona 65 g, jogurt naturalny 2% 30 g, ogórek 85 g
Makrelę rozgnieć z jogurtem i szczypiorkiem.
Bilans dnia: 1796 kcal · białko 103 g · tłuszcze 67 g · węglowodany 205 g
Dzień 6 – 1793 kcal
Śniadanie 444 kcal
Twarożek z rzodkiewką i szczypiorkiem z chlebem pełnoziarnistym
twaróg półtłusty 130 g, jogurt naturalny 2% 55 g, rzodkiewka 80 g, chleb pełnoziarnisty 90 g
Twaróg rozgnieć z jogurtem, wymieszaj z pokrojoną rzodkiewką.
II śniadanie 184 kcal
Jogurt naturalny z siemieniem i jabłkiem
jogurt naturalny 2% 140 g, siemię lniane mielone 10 g, jabłko 90 g
Jabłko pokrój w kostkę, wymieszaj z jogurtem i siemieniem.
Obiad 614 kcal
Curry z ciecierzycy i szpinaku z ryżem
ciecierzyca z puszki 170 g, ryż biały 70 g, szpinak 120 g, passata pomidorowa 120 g, oliwa z oliwek 10 g
Ciecierzycę poduś z passatą i curry, na koniec dodaj szpinak.
Podwieczorek 177 kcal
Serek wiejski z ogórkiem i rzodkiewką
serek wiejski 160 g, ogórek 85 g, rzodkiewka 55 g
Kolacja 374 kcal
Zupa krem z dyni z pestkami i grzanką
dynia 280 g, ziemniaki 95 g, pestki dyni 15 g, chleb pełnoziarnisty 40 g, oliwa z oliwek 5 g
Dynię i ziemniaki ugotuj w bulionie warzywnym i zmiksuj.
Bilans dnia: 1793 kcal · białko 98 g · tłuszcze 53 g · węglowodany 231 g
Dzień 7 – 1764 kcal
Śniadanie 443 kcal
Jaglanka z malinami i migdałami
kasza jaglana 55 g, mleko 2% 270 ml, maliny 110 g, migdały 10 g
Przepłukaną kaszę ugotuj na mleku do miękkości, podaj z malinami.
II śniadanie 178 kcal
Kefir z borówkami
kefir 260 ml, borówki 85 g
Obiad 610 kcal
Dahl z czerwonej soczewicy z ryżem brązowym
soczewica czerwona 80 g, ryż brązowy 55 g, pomidor 170 g, cebula 55 g, oliwa z oliwek 10 g
Soczewicę gotuj z pomidorami i przyprawami 15 minut, podaj z ryżem.
Podwieczorek 163 kcal
Wafle ryżowe z masłem orzechowym i bananem
wafle ryżowe 15 g, masło orzechowe 10 g, banan 50 g
Kolacja 370 kcal
Twarożek z pomidorami i chlebem żytnim
twaróg półtłusty 130 g, pomidor 160 g, chleb żytni razowy 75 g
Bilans dnia: 1764 kcal · białko 86 g · tłuszcze 45 g · węglowodany 263 g
Lista zakupów na 7 dni
Warzywa
- awokado – 140 g
- brokuł – 170 g
- burak – 180 g
- cebula – 55 g
- cukinia – 180 g
- dynia – 280 g
- fasolka szparagowa – 180 g
- kapusta kiszona – 150 g
- marchew – 300 g
- mix sałat – 70 g
- ogórek – 250 g
- papryka – 80 g
- passata pomidorowa – 120 g
- pomidor – 865 g
- rzodkiewka – 135 g
- szpinak – 185 g
- ziemniaki – 685 g
Owoce
- banan – 360 g
- borówki – 170 g
- gruszka – 160 g
- jabłko – 500 g
- maliny – 110 g
Nabiał, jajka i napoje roślinne
- jajka – 5 szt.
- jogurt naturalny 2% – 715 g
- kefir – 750 ml
- mleko 2% – 780 ml
- serek wiejski – 160 g
- twaróg półtłusty – 530 g
Mięso i ryby
- dorsz – 200 g
- makrela wędzona – 65 g
- pierś z kurczaka – 355 g
- polędwiczka wieprzowa – 170 g
- pstrąg – 220 g
- łosoś – 150 g
Strączki, tofu i hummus
- ciecierzyca z puszki – 170 g
- hummus – 50 g
- soczewica czerwona – 80 g
Pieczywo, kasze, ryż i płatki
- bułka pszenna – 225 g
- chleb pełnoziarnisty – 130 g
- chleb żytni razowy – 360 g
- granola – 20 g
- kasza gryczana – 85 g
- kasza jaglana – 55 g
- kasza pęczak – 75 g
- płatki owsiane – 110 g
- ryż biały – 120 g
- ryż brązowy – 140 g
- wafle ryżowe – 55 g
Tłuszcze, orzechy i nasiona
- masło – 10 g
- masło orzechowe – 40 g
- migdały – 25 g
- oliwa z oliwek – 80 g
- orzechy włoskie – 10 g
- pestki dyni – 40 g
- siemię lniane mielone – 20 g
Ilości to suma gramatur z całego jadłospisu – w sklepie zaokrąglij je do wielkości opakowań.
Kiedy sama dieta nie wystarczy
Zmiana diety obniża LDL zwykle o kilka do kilkunastu procent. Przy wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym lekarz włącza leki, np. statyny – dieta nadal pozostaje ważną częścią leczenia. Kontrolny lipidogram warto wykonać po kilku tygodniach zmian, w terminie ustalonym z lekarzem.
Nie chcesz gotować? Catering dietetyczny i dieta pudełkowa
Jeśli nie masz czasu gotować, zamów gotową dietę. Dieta „DASH” kosztuje od 96 zł za dzień (Śródziemka), a porównywarka pokaże marki i godziny dostaw w Twojej miejscowości.
Porównaj oferty w swoim mieście · Dieta: DASH · Dobierz dietę
Catering dietetyczny w największych miastach
Catering dietetyczny w Warszawie · Dieta pudełkowa w Krakowie · Catering dietetyczny we Wrocławiu · Dieta pudełkowa w Poznaniu · Catering dietetyczny w Łodzi · Dieta pudełkowa w Lublinie · Catering dietetyczny w Szczecinie · Dieta pudełkowa w Gdańsku · Catering dietetyczny w Bydgoszczy · Dieta pudełkowa w Białymstoku · Catering dietetyczny w Katowicach · Dieta pudełkowa w Rzeszowie · Wszystkie miasta i województwa
W tym temacie: Serce, tarczyca i stany zapalne
- Dieta przeciwzapalna – zasady, lista produktów i jadłospis na 7 dniDieta przeciwzapalna opiera się na warzywach, owocach, rybach, oliwie i pełnych ziarnach, a ogranicza żywność wysoko przetworzoną. To wzorzec bardzo bliski diecie śródziemnomorskiej.
- Dieta przy Hashimoto – fakty i mityWokół diety przy Hashimoto narosło wiele mitów. Co wiadomo na pewno, a co jest tylko modą?
- Dieta przy dnie moczanowej – co jeść, a czego unikaćDna moczanowa to choroba, w której kryształy kwasu moczowego odkładają się w stawach. Dieta nie zastąpi leków, ale może zmniejszyć częstość napadów.
- Nadciśnienie: dieta DASH i mniej soliDASH to najlepiej przebadana dieta na nadciśnienie. Opiera się na warzywach, owocach i pełnych ziarnach oraz na ograniczeniu soli.
Pytania i odpowiedzi
Jakie produkty najmocniej obniżają cholesterol?
Błonnik rozpuszczalny (owies, jęczmień, strączki), produkty ze sterolami roślinnymi i orzechy, a także zastąpienie tłuszczów zwierzęcych olejami roślinnymi.
Czy masło podnosi cholesterol?
Masło ma dużo tłuszczów nasyconych, więc w większych ilościach podnosi LDL. Lepiej zastąpić je oliwą albo olejem rzepakowym.
Po jakim czasie dieta obniża cholesterol?
Pierwsze zmiany w lipidogramie widać zwykle po 4–12 tygodniach.
Czy kawa podnosi cholesterol?
Kawa parzona bez filtra – po turecku czy z french pressa – zawiera kafestol, który może podnosić LDL. Kawa z ekspresu przelewowego i rozpuszczalna praktycznie go nie ma.